Kiedy jako dziecko…

* przejmujesz odpowiedzialność za rodziców…

* jesteś powiernikiem lub partnerem swojego rodzica…
* musisz dźwigać sprawy dorosłych na swoich barkach…
* nie masz przestrzeni na realizację własnych potrzeb…
* musisz rezygnować z bycia po prostu dzieckiem…

Kiedy będąc dzieckiem stajesz się opiekunem swoich rodziców…

Możesz doświadczać zjawiska PARENTYFIKACJI, czyli odwrócenia ról w rodzinie.

Jakie są rodzaje parentyfikacji wymieniane w literaturze?

INSTRUMENTALNA

może mieć miejsce, kiedy dziecko przejmuje troskę o różne wymiary egzystencji rodziny, takie jak:

– opieka nad rodzeństwem lub chorym rodzicem

– zarabianie pieniędzy,

– sprzątanie,

– robienie zakupów,

– przygotowywanie posiłków,

– w przypadku rodzin imigranckich przyjmowanie przez dziecko roli przewodnika kulturowego lub tłumacza dla rodziny.

EMOCJONALNA

może mieć miejsce, gdy dziecko jest obciążane ładunkiem emocjonalnym związanym z obsadzaniem go w różnych rolach, takich jak np.:

– opiekuna rodzica cierpiącego na depresję lub chorobę psychiczną,

– mediatora lub sędziego w konfliktach małżeńskich / partnerskich,

– powiernika lub pocieszyciela jednego z rodziców

– partnera (także seksualnego).

Częstość występowania zjawiska.

Niektórzy specjaliści twierdzą, że pewien rodzaj parentyfikacji jest obecny i doświadczany przez każde dziecko, a pozytywną jego konsekwencją może być nauka odpowiedzialności, troski i wykształcenie zdolności empatycznych. Nawet nadmierny wysiłek dziecka, jeśli jest dostrzeżony i doceniony, może nie mieć destrukcyjnego wpływu na jego psychikę, a wręcz prowadzić do rozwoju dojrzałości psychicznej oraz poczucia odpowiedzialności.

Ukryte skutki, które mogą trwać latami.

Zdaniem wielu badaczy zjawisko narusza jednak granicę między rodzicami i dziećmi oraz doprowadza do zachwiania hierarchii i władzy w rodzinie. Jeśli parentyfikacja jest długotrwałym procesem mającym swój początek we wczesnym okresie dzieciństwa i obejmuje przeciążenie dziecka nadmiarem obowiązków, które mogą być nieadekwatne do możliwości rozwojowych, to istnieje ryzyko, że zaburzy jego rozwój w sferze emocjonalnej, społecznej i edukacyjnej. Wypełnianie przez dziecko roli rodziców w rodzinie pozbawia dziecko przestrzeni do realizacji własnych obowiązków i potrzeb.

BIBLIOGRAFIA:

Teresa Rostowska, Judyta Borchet (2016). Proces parentyfikacji w kontekście teorii systemowych. Roczniki pedagogiczne, tom 8 (44). DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rped.2016.8(44).3-1