Ciąża jest wyjątkowym czasem. Wiąże się z odczuwaniem nadziei na piękne doświadczenia związane z rodzicielstwem, budowaniem więzi z rozwijającym się pod sercem człowiekiem, a także snuciem różnych planów i wizji na temat swojego przyszłego rodzicielstwa.
Ciąża to czas, który charakteryzuje się także występowaniem wielu różnych, często skrajnych emocji. Obok radości z oczekiwania, przygotowywania się do nowej roli, a także ekscytacji związanej z zaproszeniem na świat małego człowieka jest także sporo lęku i niepewności.
Od kobiet spodziewających się potomstwa możemy dosyć często usłyszeć, że czegoś się boją w związku z oczekiwaniem na pojawienie się dziecka. Pojawiają się obawy o zdrowie swoje i dziecka, niepewność dotycząca posiadanej wiedzy i kompetencji, obawy o to, czy będziemy dobrymi rodzicami, obawy dotyczące tego, jakim zmianom ulegnie nasza relacja partnerska, a także o to, czy będziemy w stanie zaakceptować i przystosować się do swojego nowego życia tworzonego wspólnie z dzieckiem.
Lęk przed porodem – czego tak naprawdę może dotyczyć?
Bardzo ważnym lękiem do zaopiekowania, który pojawia się u kobiet na etapie ciąży jest lęk przed porodem. Co więcej, mężczyźni oczekujący na pojawienie się potomka także często wspominają o lęku przed rozwiązaniem ciąży, które czeka ich partnerkę.
Lęk przed doznaniem krzywdy, bólu i braku wsparcia. Lęk przed tym, co może stać się z kobiecym ciałem.
Kobiety oczekujące na rozwiązanie ciąży boją się bólu, braku kontroli nad sytuacją, wizji braku wsparcia, a także różnego rodzaju powikłań okołoporodowych. Boimy się tego, co może nas spotkać w trakcie porodu, a także tego, co może wydarzyć się bezpośrednio po porodzie. W czasie ciąży lęk, który ogarnia kobietę może dotyczyć ewentualnego doznania krzywdy fizycznej i psychicznej, a także zmian fizycznych, które czekają matczyne ciało po doświadczeniu porodu.
Historia lubi się powtarzać, czyli lęk przed czyimś doświadczeniem oraz rozczarowaniem.
Snujemy wizje tego, jak będzie przebiegała akcja porodowa i często w te wizje wplatamy nasze przekonania, które są w nas głęboko zakorzenione. Wszystkie dotychczas usłyszane narracje dotyczące historii porodowych zostają w naszych głowach, a przez to możemy mieć poczucie, że nasza historia też będzie wyglądała w taki właśnie sposób albo przeciwnie – jakichś ważnych usłyszanych aspektów będzie pozbawiona. Z jednej strony może więc być w nas nadzieja na piękny poród, a z drugiej strony boimy się czyichś opowiedzianych historii i doświadczeń. Boimy się rozczarowania.
Nigdy więcej nie poświęcę sobie tyle czasu i uwagi.
Kobiety w ciąży mogą odczuwać ogromną przyjemność wynikającą z tego stanu, a euforię występującą na etapie ciąży przyrównują do tej występującej na etapie zakochania. Jest to etap, w trakcie którego zwykle mogą poświęcić sobie dużo czasu, a także mogą liczyć na uwagę i wsparcie ze strony bliskiego otoczenia. Koniec tego okresu może wiązać się ze smutkiem i obawą czy kolejne etapy będą dla kobiety równie zadowalające.
Koniec bezpiecznego etapu w brzuchu mamy. Lęk o to, jak poradzi sobie dziecko.
Przyszłe mamy mogą mieć także obawy przed rozdzieleniem się od dziecka, a więc pozbawieniem go bezpiecznego środowiska w swoim brzuchu. Kobieta może odczuwać lęk przed wprowadzeniem dziecka w nieznany, wielki i pędzący świat.
Czego podczas ciąży może dotyczyć lęk odczuwany przez przyszłych ojców?
Przyszli ojcowie obawiają się o zdrowie partnerki i dziecka, a także ewentualnego braku kontroli nad sytuacją. Odczuwają także lęk o to, czy sobie poradzą towarzysząc partnerce w porodzie. Lęk występujący u mężczyzn na etapie ciąży może dotyczyć także tego czy i jak poradzą sobie w nowej roli.
Czy zawsze odczuwanie lęku w ciąży wiąże się z występowaniem tokofobii?
Tokofobia w literaturze definiowana jest jako nadmierny lęk przed porodem drogami natury, który manifestuje się różnymi dolegliwościami natury psychicznej, takimi jak koszmary senne, trudności z koncentracją na życiu codziennym i pracy. Czynniki ryzyka występowania tokofobii wiąże się z młodym wiekiem matek, pierwszym porodem, doznaniem przemocy w przeszłości, małym zasobem wiedzy i niskim poczuciem własnej wartości oraz pewności siebie. Badacze wskazują także, że dostęp do nadmiernej liczby informacji w mediach, a także ich jakość może generować niechęć i lęk przed porodem siłami natury. U kobiet, które nie były jeszcze w ciąży i nie rodziły można mówić o tokofobii pierwotnej, natomiast u kobiet będących w kolejnej ciąży mowa jest o tokofobii wtórnej. Tokofobię należy więc różnicować biorąc pod uwagę nasilenie lęku występującego u kobiety w trakcie ciąży, a także występowanie innych objawów i ich wpływ na funkcjonowanie kobiety.
Jak poradzić sobie z lękiem przed porodem?
Nad występującym lękiem należy się pochylić, spróbować zrozumieć jego źródło i zaopiekować. Istotne jest, żeby mieć wsparcie w postaci osoby, do której można zwrócić się z wszelkimi wątpliwościami dotyczącymi przeżywanych stanów emocjonalnych i wątpliwości podczas ciąży. Wiedza i wsparcie, to bardzo ważne zasoby, dzięki którym można lepiej i łatwiej radzić sobie z doświadczaniem danej sytuacji.
Jeśli czujesz, że potrzebujesz wsparcia w okresie okołoporodowym – umów się na konsultację już dzisiaj.
Psycholog Aleksandra Bolik
Twoje wsparcie w rodzicielstwie 😊
BIBLIOGRAFIA
- Saisto T, Halmesmaki E. Fear of childbirth: a neglected dilemma. Acta Obstet Gynecol Scand 2003; 82:201-208
- Santorek N., Biłas K., Tokarska A., Zarzycka K., Kasprzak P., Kwiatkowski S., Torbe A. Cięcie cesarskie. Rosnący odsetek i zmiana trendów we wskazaniach. Varia Medica 2019 tom 3, nr 4, strony 279–288
- Fabjańska A. eBook: Oswoić lęk. Psychologia porodu. 2022